დიალოგის რეჟიმი – საბა ასლამაზიშვილი

სიტყვები

დიალოგის რეჟიმი – საბა ასლამაზიშვილი

დიალოგის რეჟიმი – საბა ასლამაზიშვილი

ავტორი: სოფო ნადიბაიძე

პოსტერი: ანინა ლებანიძე


 

პროლოგი

 

როგორ ხედავ მოცემულ სამყაროში თეატრს?

რთული კითხვაა. შეიძლება ძალიან ბევრი რომანტიულმეტაფორული მოსაზრების ჩამოყალიბება. ჩემთვის თეატრი მოცემულ სამყაროში ცოტა აზრდაკარგული მეჩვენება. ადამიანები იმდენად მიდრეკილები გახდნენ თამაშისადმი და იმდენად აითვისეს ესთამაშის პროფესია“, ცოტა რთული გახდა თეატრის არსებობისა და რაობის დადგენა მოცემულ გარემოში. თეატრი ქრება, უფრო სწორად გადადის ცხოვრების წესში და დამოუკიდებლობის სტატუსს კარგავს, ამიტომ თეატრი თავიდან უნდა დაბადოს ადამიანმა, იმისთვის, რომ მოცემულ რეალობასთან ადეკვატური გახდეს…( მეც რომანტიული მოსაზრება დავაფიქსირე, ყოფით ენაზე ასე იქნება) მოცემულ სამყაროში თეატრი ქრება, გადაშენების პირასაა, ამიტომ მისი დანახვა რთულია, როგორც აწმყოში, ისე სამომავლო პერსპექტივაში.

ხვლიკი

პირველ რიგში, დიალოგი დავიწყოთ შენი და შენი მეგობრების პროექტით Lizard•ხვლიკი

ხვლიკი, ეს მუდმივი ცვალებადობის და ყველგან შეღწევის იდეაა. დამოუკიდებლობა ჰქმნის ნამდვილ ხელოვნებას, მთავარი მიზანი ეს იყო ვყოფილიყავით დამოუკიდებლები, თავისუფლები, ბევრი ახალი კვლევით საკუთარ თავებთან და საზოგადოებასთან. ჩვენ გვინდოდა გვეკეთებინა ხელოვნება ჩარჩოების გარეშე და მთავარი მიზანი ადამიანებთან ახლოს მისვლა და მათი ნდობის დაბრუნებაა.

დამოუკიდებლობა ჰქმნის ნამდვილ ხელოვნებას, თავისუფლების აღკვეთა უნდა მიიღო, როგორც დაბრკოლება, რომელიც აუცილებლად უნდა გადალახო.. ეს იყო ხვლიკის და ხვლიკელების მთავარია გაერთიანების იდეა.

რა განასხვავებს მას, სხვა თეატრალური პლატფორმებისგან?

გეტყვი რას ვცდილობთ, რომ იყოს განსხვავება: ჩვენ გვინდა, დავდგათ სპექტაკლები ადამიანებისთვის და არა ერთმანეთისთვის, მაყურებლისთვის და არა თეატრალების, ან თეატრმცოდნეებისთვის. ჩვენ გვინდა მივიდეთ იქ აზრობრივად და პრაქტიკულადაც, სადაც უფრო ახლოს აღმოვჩნდებით მაყურებელთან. მოკლედ რომ ვთქვა, თეატრი უნდა გადავიდეს და დაუბრუნდეს არა ბიუროკრატების, არამედ ხალხის სამსახურში.

დამოუკიდებელი თეატრების არსებობა საკმაოდ რთულია ჩვენს ქვეყანაში. ძირითადად ეკონომიკური ძალაუფლება აკუმულირებულია სახელმწიფო თეატრებში.

ჰო, ეკონომიკური მხარე ამჯერადაც არ იყო ჩვენს მხარეს, კიდევ ერთი იმედგაცრუება იყო და ნუ მოკლედ, არაჯანსაღი გარემოა, კულტურის პოლიტიკის თვალსაზრისით ერთჯერად პროექტებსაც აღარ უფინანსებენ დამოუკიდებელ კომპანიებს, და ისევ იმათ აძლევენ ფულს, ვისაც ისედაც აქვს. მოკლედ, ეს რთული თემაა და უფრო ბევრ განხილვას და საუბარს მოითხოვს.

როგორც ჩანს პანდემიას თქვენთვის უაზროდ არ ჩაუვლია, იმუშავეთ ტექსტზე და სპექტაკლზე, უფრო კონკრეტულად, რომ მოგვიყვე მუშაობის პროცესზე, რა არის ფერიცვალებულნი? ასევე საინტერესოა სპექტაკლის ადგილმდებარეობა, რომელიც საკმაოდ უცნაურ და მისტიკურ ადგილს წარმოადგენს.

ფერიცვალებულნი ეს ჩვენი ძალიან მწირი ხარჯებით გაკეთებული პროექტია. ტექსტის ავტორები მე და ია კელერმანი ვართ. იდეის ავტორი კი მთლიანადთეატრალური კომპანია ხვლიკი. ფერიცვალებულნი, ეს არის ისტორია ახალგაზრდებზე, რომლებიც იგონებენ რეალობისგან სრულიად დაშორებულ სამყაროს, ჰქმნიან სულ სხვა ილუზიურ რეალობას და ამ რეალობაში იწყებენ ცხოვრებას, და იმდენად ეგუებიან ამ არარეალურ რეალობას, რომ თავის დაღწევაც არ უნდათ აქედან. პროცესში ამას ვიკვლევდით, ხან ვიყავით გულწრფელები, ხან არა. რთული თემაა, ყველას გვაქვს რაღაც შექმნილი კომფორტის ზონა, რომლიდანაც გამოსვლა არ გვინდა. ტექსტი მსახიობებთან ერთად დამუშავდა, და ამან კიდევ უფრო მეტად ცოცხალი გახადა პროცესი. რაც შეეხება სასაფლაოს, ოოოოო, სასაფლაო ეს ჩვენი შინაგანი ატმოსფეროა, რაღაცა მიდრეკილება სიკვდილისადმი, ამოუცნობი სამყაროსადმი, რომელიც რაღაც ენერგიით გიზიდავს. სასაფლაო, ამ შემთხვევაში, ამ ახალგაზრდების შინაგანი ენერგია და ატმოსფეროა და არა რეალურად არსებული მოცემულობა. ყოველშემთხვევაში, გვინდა, ესე გამოვიდეს, რა იქნება ვნახავთ.

ხვლიკის წინა პროექტიც, ბიოციდი, ქართული დრამატურგიის მიხედვით შეიქმნა, როგორც ჩანს ეს თქვენი ნიშაა.

ბიოციდი ეს იყო შანსი და მცდელობა, რისი გაკეთება შეგვეძლო. ეს იყო ახლაგაზრდული, სრულიად ახალი პიესა და შანსი, რომ გვეცადა და მოგვეყვანა ის თანამედროვე მაყურებელი, რომელიც ნამდვილად სჭირდება დღეს თეატრს. პიესაში მოქმედება კლუბში მიმდინარეობს, ჩვენც კლუბის ტერიტორია ვიქირავეთ. ფერიცვალებულნში მოქმედება სასაფლაოზე ხდება, ჩვენც სასაფლაო ავირჩიეთ. ჩვენი ნიშა და მიზანი უფრო ის არის, რომ იქ ვიყოთ, სადაც ხდება მოქმედება პიესაში, იქ მივიდეთ რათათეატრი მოხდესყოფით სივრცეში და გაუთანაბრდეს კიდევ უფრო მეტად ცხოვრებას, თუმცა თეატრის ჩანასახის პრინციპების დაცვით.


       

დაგვილინკე ბოლო დროს აკვიატებული ტრეკი

საინტერესო ანტრაქტია, უდაოდ (იცინის). ტრეკს დავასახელებ, რომელსაც სულ შემიძლია ვუსმინო:

სუბიექტურიც ვარ იმიტომ, რომ ჩემი ყველაზე საყვარელი პიესაა, ყველაზე, ყველაზე, ყველაზე

უკან მოტოვებული გზა

მოდი ვილაპარაკოთ მარატსადზე. ვფიქრობ, ეს შენთვის საეტაპო სპექტაკლია, თუმცა სანამ მასზე ვისაუბრებდეთ ერთი, ორი ან გნებავს სამი სიტყვით, მოგვიყევი მანამდე განხორციელებული სპექტაკლების შესახებ.

მეტამორფოზები, ოვიდიუსის პოემის მიხედვით, ჩემი პირველი და ყველაზე საყვარელი სპექტაკლი. მესამე კურსზე ვიყავი და ყველგან ვამბობ,რომ ეს სპექტაკლი რომ არა, არც ხვლიკი და არც მარატსადი არ იარსებებდა, როგორც გაერთიანება და როგორც გუნდი. შემდეგ იყო ბეკეტის პირველი სიყვარული, იბსენის ხალხის მტერი და ბათუმის მონოპიესების ფესტივალი. მეტამორფოზები ყველაზე დიდი მოგონებაა. სხვათაშორის მეც ვთამაშობდი, როგორც ამბობენ ცუდად და კარგია, რომ თავი დავანებე მსახიობობას, არადა მომწონდა სცენაზე ჩემი თავი, ეეეჰ…(იცინის)

თანამედროვე სამყაროში რა კონტექსტს იძლევა რევოლუციურ ფიგურაზე დაწერილი ეს პიესა.

ჩემთვის ერთადერთ კონტექსტს სახელწოდებით წრებრუნვა უფრო ზუსტად რომ ვთქვამარადიული წრებრუნვა“… მარადსადის იდეა თანასწორობაა და იმის მტკიცება, რომ ადამიანები აუცილებლად უნდა იყვნენ თანასწორები. მარატი ამბობს, რომ რევოლუცია არის გზა ამის მისაღწევად, თუმცა რეპეტიციებზე იკვეთებოდა, რომ სადი მართალი იყო, როცა ამბობდა, რომ ყოველთვის გამოჩნდება ვიღაც, ვინც სხვაზე უფრო დაჩაგრულად იგრძნობს თავს. ერთი ვიცი: სპექტაკლი დაიდგა, ერთ წამიან აღმაფრენაზე, ერთ წამიან გამარჯვებაზე, რომელიც ღირს, იმიტომ, რომ ჩემი პოზიცია იყო ასეთი და არ დავმალავ და დღესაც ასე ვფიქრობ, ნებისმიერი რევოლუცია არის განვითარების საწინდარი სისხლიანი თუ უსისხლო. რევოლუცია კლავს, მაგრამ ავითარებს ადამიანებს და ზოგადად კაცობრიობას.

პოლიტიკური თეატრის არსებობაზე რას ფიქრობ?

აუცილებელია. უბრალოდ მისი არსია, უფრო ზუსტად და კონკრეტულად გასააზრებელი. რას ემსახურება პოლიტიკური თეატრი. პოლიტიკას თუ თეატრს, თუ თეატრის პოლიტიკას. ჩემთვის თეატრის პოლიტიკა უფრო მნიშვნელოვანია. იმიტომ, რომ სახელმწიფოს დამოკიდებულებაშექმნილი სამყაროსადმი, რომელსაც თეატრი ჰქვიაპირდაპირპროპორციულია იმ დამოკიდებულებისა, რომელიც სახელმწიფოს აქვსთავისთავად შექმნილი სამყაროსადმი რომელსაც ცხოვრება ჰქვია“..


       

ბოლოს, რითი მიიღე ინსპირაცია?

სერიალი Leftoversმიტოვებულებისაკმაოდ მძიმე ინსპირაცია იყო, ადამიანების არსებობის რაობასთან დაკავშირებით, ასევე სპექტაკლი ოსტერმაიერისჰედა გაბლერი და ჯორჯო სტრელერისმეფე ლირი, და ჰო, რომეო და ჯულიეტას კიდევ ერთხელ წაკითხვით, რა თქმა უნდა. (აქ თან შექსპირის პიესების წიგნს ვუყურებ რომელიც მაგიდაზე დევს).

 

სწავლა, სწავლა, სწავლა…

სწავლობდი, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში და შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში. იძლევა თუ არა საკმარის ცოდნას, ეს ორი საგანმანათლებლო დაწესებულება? რომელს გამოარჩევდი, გულწრფელად, ამ ორი ერთმანეთისგან განსხვავებული უნივერსიტეტისგან?

ილიაუნი ჩემი სახლია, ის ურთიერთობები და ის ადამიანები, ვინც ახლა ჩემს გვერდით არიან, სწორედ რომ ილიაუნის დამსახურებაა. თეატრალურში ეს მომენტი არ მქონდა, ამ უნივერსიტიტეტთან მუდმივ გაუცხოვებაში ვარ, არვიცი, ოღონდ ბოლომდე რატომ და არც მინდა ამაზე ფიქრი. ცოდნას რაც შეეხება მე ბევრი მასწავლიდა, ჩემს პროფესიას და ბევრისგან მივიღე სხვადასხვაგვარი, მაგრამ ძალიან გამოსადეგი ცოდნა, თუმცა ერთი ვიცი, რომ ყველაფერი ყოველთვის შენზეა დამოკიდებული. მე ბევრჯერ მომისმენია, რომ თეატრალური უფრო წინ არის ვიდრე ილიაუნი. ვფიქრობ, რომ შედარება არასწორიაძაან გულწრფელი, რომ ვიყო ადამიანებს, რომლებსაც არ აქვთ და ჰქონდათ ჩემი სპექტაკლები ნანახი პირდაპირ ამბობდნენ, რომ უჰჰ, ილიაუნის რა უნდა იყოს, თეატრალურის აჯობებს. ეს თეატრალურთანაც გამიგია მარატსადი ნანახი რომ არ ჰქონდა და მარტო თეატრალურიილიაუნის პრინციპით რომ ადარებდნენ სპექტაკლებს. მაშინ მეწყინა, ვამბობდი ჯერ ნახე და მერე თქვითქო. მოკლედ რთული თემაა. მე დღეს მაქვს ჩემი თეატრალური კომპანია სახელწოდებით ხვლიკი. ახლა ჩემთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ეს არის და ის ხალხი, რომელებმაც ჩემთან ერთად შექმნეს და ქმნიან ამ კომპანიას.

ხშირად ვლაპარაკობთ თეატრის პრობლემებზე და საუბარი მუდმივად მყარი საგანმანათლებლო სკოლის არარსებობაზე მიდის, რამდენად მნიშვნელოვანია სათეატრო საგანმანათლებლო დაწესებულების არსებობა.

ეს მართლაც ყველაზე დიდი პრობლემაა. სპექტაკლების მაგალითზეც რომ ავიღოთ. საქართველოში არ განიხილავენ პროცესს და ამ პროცესის კონტექსტს. არ იციან პროცესის ახსნა ან უბრალოდ არ აინტერესებთ, მთავარი მათთვის შედეგია, და არა პროცესიდან გამომდინარე რა შედეგს ვდებთ. თუ პროცესი ჯანსაღია, მაშინ შედეგიც დადგება, დღეს თუ არა შვიდი წლის შემდეგ. მთავარია კვლევა და პროცესი მიმდინარეობდეს. და სათეატრო საგანმანათლებლო სივრცემ რაც მთავარია, მაყურებელი უნდა აღზარდოს გონიერი მაყურებელი, რომელიც მიჩეჩებულ პროდუქტს გადააგდებს და უფრო მაღალ სტანდარტებს დააწესებს.


       

რამე ჰაილაითი თუ შეგიძლია გაიხსენო?

მიყვარს ორ ანტრაქტიანი სპექტაკლები. საშინლად მეშინია ძაღლების, ჰოდა ბოლო დღეებია, რამდენჯერმე გამომეკიდნენ და მომიწია ჩემი სასირბილო ნიჭის გამოვლენა. სანამ ინტერვიუს დავიწყებდით მაშინაც ძლივს შემოვასწარი სადარბაზოში, ჰოდა ახლა სხვა ჰაილაითები არ მახსენდება გარდა იმისა, როგორ გამიმართლა, რომ სწრაფად დავრბივარ.

ეპილოგი

დავუბრუნდეთ პირველ კითხვას, თან დასასრულისკენ წავიდეთ: პანდემიის დრო ბევრ რამეს თვალი გავუსწორეთ, აღმოჩნდა, რომ ყველა ხელოვნების მიმდინარეობა ვირტუალურ სამყაროში ცოცხლობს. თეატრი კი არა. ეს წარმოადგენს თეატრის არარსებობისთვის საფრთხეს?

თეატრისთვის საფრთხე ის არის რომ მან დაკარგა მაყურებელი და საზოგადოების ნდობა, და ეს იმის ბრალია, რომ ხალხს მასიურად ვთავაზობთ არაჯანსაღ პროდუქტს, ვანადგურებთ კულტურას ჩვენი ხელით. და ხალხი უარგვყოფს. ვირტუალურად თუ ცოცხლად, მთავარი ერთია ჩვენ არ გვაქვს საზოგადოების მხარდაჭერა, და არ მუშაობს ეს ვითომ კულტურის პოლიტიკა, მხოლოდ იმათთვის არის ვარგისი, ვინც შექმნა და არანაირი სარგებელი არ აქვს იმათ, ვისთვისაც საერთოდ შეიქმნა ეს პოლიტიკა.

რამდენად მნიშვნელოვანია, თანამედროვე თეატრში ტექნოლოგიების ათვისება და შესაძლებელია თუ არა თეატრის არსებობა კიბერსივრცეში?

არამგონია კარგი იდეა იყოს. ჩემთვის შექსპირის თეატრის იდეა ყველაზე ახლობელია, შიშველი ცოცხალი თეატრი. მსახიობებზე მათ პროფესიულ და ემოციურ ცოდნაზე დამყარებული, მაყურებელთან უშუალო საუბრები ცოტა ტრაფარეტულიც, მაგრამ გულწრფელი. ყოველგვარი ტექნოლოგიური საოცრებებისგან დაცლილი ყველაფერი ხილული. თეატრი თავისი თავდაპირველი არსით და არა რომელიმე სხვა ხელოცნების ჟანრთან კოჰაბიტაციაში. მოკლედ ცოცხალი შიშველი თეატრი.


        

შემდეგი რესპოდენტისთვის დაგვიტოვე კითხვა, მიუხედავად იმისა, რომ არც შენ იცი ვინ იქნება ის და ჯერჯერობით, არც მე

ნანახი აქვს თუ არა ჩემს მიერ დადგმულიზაფხულის ღამის სიზმარი“, თუ კი მაშინ, რას ფიქრობს. თუ არა, მაშინ ახსნას, რატომ შეიძლება დამესვა მე ეს კითხვა მისთვის?